UTAH, the Beehive State

Overzicht en geschiedenis

Utah : bezienswaardigheden
andere staten

~ ~ ~ ~

OVERZICHT

UTAH is ook gekend als the Beehive State, een verwijzing naar de originele Mormoonse naam Deseret, wat honingbij betekent. De naam Utah komt van een Indiaans woord, dat "bergbewoners" betekent, maar dat de Europeanen verkeerdelijk begrepen als de naam van de Ute Indianen. In 1896 trad Utah als 45ste staat toe tot de US. De hoofdstad en meteen ook de grootste stad is Salt Lake City.

De oppervlakte van Utah bedraagt ca. 220.000 km2, en de gemiddelde hoogte bedraagt 1.900 m. Utah heeft een groot aantal verschillende landschappen met bergen, meren en valleien, maar ook woestijnen, zoutvlakten en opmerkelijke rotsformaties. De Rocky Mountains lopen doorheen de staat, met pieken boven de 4.000 m (Kings Peak 4.123 m). In het westen ligt een gebied met zoutvlakten, woestijnen en bergen. Het Colorado Plateau is uitgesleten door rivieren, met honderden canyons en een caleidoscoop van kleuren tot gevolg !

Het oostelijke deel van de staat wordt door de Colorado rivier gedraineerd naar de Golf van California, maar de rest van de staat heeft geen uitweg naar de zee, en kent een enorm intern drainage systeem. Het grootste meer is het befaamde Great Salt Lake, het grootste zoutwater meer in de US en een overblijfsel van het pre-historische Lake Bonneville, dat vroeger zowat heel Utah en Nevada bedekte !

In 1847 kozen de Mormonen of the Church of Jesus Christ of Latter-day Saints dit gebied als een rustig toevluchtsoord tegen vervolging, alhoewel het toen nog Mexicaans gebied was. Naast dit probleem en de Indianen, hadden ze nog méér pech want tijdens de Gold Rush in California, lag Utah pal op de weg naar de goudvelden... Daardoor stemt de geschiedenis van de staat dan ook opmerkelijk overeen met de geschiedenis van de Mormonen, wat dan weer de reden is waarom het zo lang duurde eer de staat tot de US toetrad. Zij maken nog steeds zowat 70 % van de bevolking uit.

De staat telt 2,2 miljoen inwoners, met een dichtheid van 11 per km2. Zevenentachtig procent van de bevolking woont in de steden, maar grote gebieden daarbuiten zijn praktisch onbewoond. De Navajo, Ute, Gosiute en Shoshone Indianen leven in reservaten.

Dertig procent van de staat bebost, en het dierenrijk is goed vertegenwoordigd. Men vindt er elanden en buffalo's, zwarte beren, cougars en berggeiten, maar ook de coyote, lynx, bobcat, vos, nerts, marter, otter, wezel, skunk en stekelvarken. En natuurlijk ratelslangen... Utah is de tweede grootste koper- en goudproducent in de US, maar produceert tevens aardgas, petroleum en kolen, en het heeft een levendige landbouw en veeteelt.

In zuid Utah vindt men prachtige landschappen in Bryce Canyon National Park, maar ook in Canyonlands national park, Zion, the Arches, Grand Staircase Escalante en Capitol Reef. De grootste natuurlijke brug ter wereld is de Rainbow Bridge. Daarnaast zijn er nog vijfenveertig uitzonderlijke staatsparken ! Op de Bonneville zoutvlakten werden menige snelheidsrecords gevestigd, en Goblin Valley is zeker een bezoek waard, omwille van zijn honderden fantastische rotsformaties.

Er zijn verschillende ski-oorden, zoals de Sundance Ski Area in Provo, de Alta Ski area, Snowbird Ski en Powder Mountain Ski Area in Eden. In juli, is wordt de jaarlijkse Western Stampede in West Jordan één van de grootste rodeo's in het westen.

map van Utah

~ ~ ~ ~

GESCHIEDENIS

Voorgeschiedenis

*** Lees meer over Pre-historische Amerikaans-Indiaanse Culturen ***

De Anasazi en de Fremont bevolkten de streek tot rond 1300, ze plantten groenten en hielden dieren. Ze hadden een vrij uitgebreide beschaving met de Basket Makers en nadien de Pueblo Indianen, en leefden in complexe bergwoningen. De Anasazi werden door droogten, een veranderend klimaat en nieuwe inwijkelingen gedwongen te verhuizen naar New Mexico en Arizona, waar ze opgingen in de Pueblo Indianen. Tegelijk immigreerden de Ute, Navajo en de Shoshone naar Utah, die waarschijnlijk de Fremont opslorpten. Toen de Europeanen in het gebied kwamen, waren de belangrijkste stammen de Ute, de Paiute, de Gosiute, de Shoshone en de Navajo.

De eerste Europese ontdekkingsreiziger was de Spaanse Juan Maria Antonio de Rivera in 1765, op een expeditie New Mexico. In 1776 trok een Franciscaanse expeditie, met Francisco Atanasio Dominguez en Francisco Velez de Escalante, doorheen Utah om een weg te vinden van Santa Fe in New Mexico naar Monterey in California. Na hun doortocht begonnen de Indianen handel te drijven met de bewoners van Santa Fe.

Rond 1820 kwamen pelshandelaars uit New Mexico, Canada en de oostelijke Amerikaanse staten het gebied verkennen. Jedediah Smith was de eerste Amerikaan die er in slaagde California over het land te bereiken.

In 1846 besloten de Mormonen naar het westen te trekken in Mexicaans grondgebied, aangezien zij vervolgd werden in Ohio, Missouri en Illinois. Zij zochten een afgelegen gebied, ver weg van de gentiles of niet-Mormonen, en vonden dit nabij de Great Salt Lake. In 1847 was Utah nog een deel van Mexico, maar één jaar later, na de Mexicaanse oorlog, werd het gebied door de US geannexeerd. De Mormonen hielden een conventie, en ze wensten hun eigen staat Deseret op te richten, wat in het Boek van Mormon honingbij betekent.

Reeds na een paar weken werden ze vervoegd door 1.500 Mormoonse kolonisten vanuit Iowa. Ze begonnen onmiddellijk gewassen aan te planten, en werkten een complex irrigatiesysteem uit. Het leven was er moeilijk, maar door hard werk en een beetje geluk groeide de kolonie sterk aan. In 1850 woonden er reeds 10.000 Mormonen, die de steden Salt Lake City, Ogden, Bountiful, Provo en Manti stichtten. Tien jaar later waren er veertigduizend Mormonen !

In 1850 speelden electorale overwegingen en de slavernij een doorslaggevende rol in het Congres, dat daarop de Compromise Measures uitbroedde. De hamvraag was hoe de slavernij te verbieden in de nieuwe (ex-Mexicaanse) gebieden. Er kwam een monsterachtig compromis uit de bus, waarbij iedereen een stukje van de koek kreeg, behalve dan de zuidelijken... California werd een vrije staat, slavernij werd verboden in het District van Columbia, Texas kreeg tien miljoen dollar, en de nieuwe gebieden van New Mexico (nu New Mexico en Arizona) en Utah werden opgericht.

De Mormonen trachtten wel een goede relatie met de Indianen op te bouwen, maar ze pikten toch evenzeer als andere blanke kolonisten hun grondgebied in... In 1860 verdreven ze de Shoshone uit Cache Valley, en toen de Indianen, voor een ondoorgrondelijke reden, niet tevreden bleken, riepen ze de US Cavalerie ter hulp om ze te "straffen". In 1863 viel deze een rustig Shoshone dorp aan, en vermoordden er in koelen bloede tweehonderdvijftig mannen, vrouwen en kinderen. De Bear River Massacre was één van de grootste moordpartijen in de Far West, maar eigenaardig genoeg leidde deze "heroïsche daad" niet tot een publieke storm van verontwaardiging in de media van het oosten... In 1868 verdreven de Mormonen de Ute en Navajo uit hun gebieden, en dwongen hen naar een reservaat te gaan. Aangezien de Indianen dit weigerden, roeiden de Mormonen hen ook bijna helemaal uit.

De Mormoonse kolonies waren gemeenschappelijk bezit. De gezamenlijke irrigatieprojecten waren de basis voor zowat alle latere irrigatiewetten in de US, en ze werden strikt gecontroleerd door kerkelijke comités, die ieder zijn deel water gaven. De Mormoonse kolonies waren vrij succesvol, en toen de Gold Rush naar California uitbrak, werden ze een welkome stopplaats voor de duizenden mijnwerkers en gelukzoekers.

De Mormoonse leider Brigham Young was merkwaardig intelligent, en hij moet bovendien een grote macht hebben gehad, want hij vroeg aan het US Congres niet minder dan acht hedendaagse staten als grondgebied, en bovendien nog een uitweg naar de zee via San Diego in California... Maar het Congres, weerom voor een ondoorgrondelijke reden, weigerde mee te spelen... Brigham Young kreeg wel geen eigen staat, maar "zijn" Utah Territory omvatte dan toch heel Utah, bijna heel Nevada, en grote delen van Wyoming en Colorado. De kers op de taart was zijn benoeming als eerste gouverneur...

De Mormoonse kerk domineerde volledig de nieuwe staat, en het beheer gebeurde op precies dezelfde autoritaire en onverdraagzame wijze, als deze waar ze zelf voor gevlucht waren... Nationaal groeide bovendien het verzet van Jan-met-de-Pet tegen de Mormoonse polygamie ofte veelwijverij. In 1857 draaide president James Buchanan mee met de wind, en hij ontsloeg Young als gouverneur, ondanks diens enorm stemmenpotentiëel. Hij zond meteen ook troepen naar Utah, om de Mormonen ervan te overtuigen de federale wetten na te leven, hetgeen prompt de Utah Oorlog uitlokte !

Young stuurde meteen scouts om met alle middelen het federale leger te stoppen of te vertragen, wat zó goed lukte dat dit onderweg in Wyoming moest overwinteren. Ondertussen in Utah, ontwapenden de Mormonen een groep van argeloze kolonisten uit Arkansas, die op weg waren naar California. De mormonene leidden hen recht in een val van de Paiutes, waarbij honderdtwintig kolonisten werden gedood... President Buchanan kreeg hierover veel kritiek, en dat juist vóór een presidentsverkiezing... Gezien het enorme stemmenpotentiëel onder Young's controle, gooide Buchanan het dan maar over een andere boeg, en onderhandelde met Young. Alle overtredingen zouden vergeven en vergeten worden, zolang maar iemand anders gouverneur werd...

De Amerikaanse burgeroorlog (1861 - 1865): slavernij - burgeroorlog - heropbouw

Federale troepen werden in Utah gestationeerd tot na het uitbreken van de Burgeroorlog in 1861. Dan stuurde Young een telegram met gelukwensen naar de kersverse president Abraham Lincoln, en hij verzekerde hem van zijn eeuwige trouw (en tevens van de vele stemmen van zijn kiezers...), hetgeen Lincoln natuurlijk goed kon gebruiken !

Generaal Connor bouwde de mijnen verder uit, die voordien slechts kleinschalig waren uitgebaat door de Mormonen. Nadat in 1869 de spoorweg werd gebouwd, ontwikkelde de mijnen zich sterk en ze brachten vele gentiles of niet-Mormonen naar de streek. Alhoewel ze sterk in de minderheid waren, controleerden ze de mijnen, en ze werden zo een welvarende en invloedrijke groep.

Staat

Sinds 1849 vroegen de Mormonen aan het Congres om een staat te worden. Nochtans werd hun aanvraag steevast geweigerd, omwille van hun politiek onaanvaardbare praktijk van polygamie. Na de burgeroorlog stemde het Congres in 1870 wetten tegen polygamie, en werd het grondgebied van Utah herleid tot de hedendaagse staat.

De Mormonen waren als groep echter te machtig en gevaarlijk geworden, en dus begon de federale regering haar wetten tegen polygamie ook daadwerkelijk toe te passen, voor het eerst in dertig jaar (...), wat vele aanhoudingen tot gevolg had. Tegen 1890 plooide eindelijk de Mormoonse Kerk, en ze verzocht haar leden vrijwillig af te zien van polygamie. Plotseling bleek de kandidatuur van Utah bijna aan alle federale voorwaarden voldaan te hebben voor de officiële toetreding tot de US, maar er bleef nog één laatste (politiek) detail in orde te brengen !

De politieke partij van de Mormonen, the People's Party (of Volkspartij) werd opgedoekt in 1891, en in hun plaats mochten de twee traditionele Republikeinse en Democratische partijen weer hun gewone spelletjes spelen... Eindelijk weer "echte" democratie aan het werk !... In 1896 werd Utah de 45ste staat van de US.

Gedurende Wereldoorlog I (1914-1918) speelden de mijnen een belangrijke rol in de economie, met de ontwikkeling van de kopermijnen. De meeste mijnwerkers waren immigranten, die zich organiseerden in vakbonden, die dan echter weer niet goed overeenkwamen met de Mormonen. De Grote Depressie in de jaren 1930 teisterde de staat zeer sterk, en in 1932 was een derde van de bevolking zonder werk. "Gelukkig" was Wereldoorlog II (1940-1945) er om de economie weer op dreef te helpen...

Op 19 Februari 1942, twee maanden na de Japanse aanval op Pearl Harbor (Hawaii), tekende president Franklin D. Roosevelt de beruchte Executive Order 9066. Deze verwijderde 120.000 Japanners en Amerikanen van Japanse afkomst van de Westkust, maar zonder enige vorm van proces of mogelijkheid tot beroep. Velen bleven voor de rest van de oorlog opgesloten in een concentratiekamp in New Mexico, dat echter beleefd een interneringskamp werd genoemd. Deze infame periode wordt zachtjes met de mantel der vergetelheid bedekt, maar in 1988 (of 46 jaar later...) stemde het Congres een motie om de (enkele) overlevenden schadeloos te stellen...

Na Wereldoorlog II immigreerden nog vele Europese Mormonen naar Utah, en zij maken nog steeds 72 % van de bevolking uit. De economie werd geschraagd door defensie-uitgaven en de koper-industrie. Het Arabische olie-embargo van 1973 "hielp" dan weer bij de ontwikkeling van de olie- en kolenproductie, maar de depressie van 1980 kwam opnieuw roet in het eten gooien.

Een paar jaar later vestigden verschillende high-tech computerbedrijven zich in de staat, zoals WordPerfect, Novell en Unisys, die duizenden arbeiders tewerk stelden. In 1995 kwam daar nog Micron Company bij. Deze uitzonderlijke groei bracht echter ook problemen mee, zoals drugs, smokkelen en gangs.

Utah blijft een conservatieve staat, die doorgaans op morele gronden stemt. Minderheidsgroepen hebben het dikwijls lastig in deze staat, maar nochtans hebben de Ute en Navajo Indianen recent via de rechtbanken vroegere rechten en grondgebied kunnen heroveren. In 2000 stemde de Amerikaanse regering ermee in om 34.000 hectaren (olie)-land terug te geven aan de Ute Indianen !

~ ~ ~ ~