NEW MEXICO : the Land of Enchantment

Overzicht en geschiedenis

New Mexico : bezienswaardigheden
andere staten

~ ~ ~ ~

OVERZICHT

NEW MEXICO is ook gekend als the Land of Enchantment. In 1562 werd het gebied in het noorden van Mexico Nuevo Mexico gedoopt, en de naam werd door de Engelsen behouden en vertaald. In 1912 trad New Mexico als 47ste staat toe tot de US. De hoofdstad is Santa Fe, en de grootste stad is Albuquerque.

De staat beslaat een oppervlakte van ca. 315.000 km2, en is daarmee de vijfde grootste staat in de US. Twintig procent van de oppervlakte is bebost. Er zijn 1,8 miljoen inwoners, met een dichtheid van slechts 6 per km2. De bevolking is een mengsel van Indiaanse, Spaanse en Engelse afkomst met een rijke Spaanse en Engelse cultuur, en specifieke dorpen en gebouwen.

In het oosten wonen vooral Anglo-Amerikanen, in het centrale gedeelte verblijven Indianen, en in het noordoosten vindt men Mexicanen. De Indiaanse beolking omvat zo'n 180.000 bewoners, verdeeld over zes reservaten en negentien pueblos, waarvan sommige dateren van vóór de Spaanse verovering. Ze behoren voornamelijk tot de Navajo, Pueblo en Apache. Er wonen 42 % Hispanics in de staat.

Als één van de Mountain States, is New Mexico befaamd voor zijn bijzonder mooie landschappen, woestijnen, bergen en uitgestrekte graslanden. De hoogste bergen zijn Wheeler Peak met 4.011 m in het zuidelijke gedeelte van de Rocky Mountains, en North Truchas Peak met 3.993 m. Men vind er vulkanische gebergten met zeer oude kraters, waaronder de immense Jemez Caldera met zo'n 470 km2 oppervlakte, en warmwaterbronnen.

In het westen vind men het Colorado Plateau, zeer dun bevolkt, maar zeer mooi. De Llano Estacado (Land met staken) kreeg zijn naam door de bergpieken rondom het plateau. De belangrijkste rivier is de Rio Grande, en dwars doorheen de staat loopt de Continentale Divisie, of de scheidingslijn van afwatering naar de Atlantische of naar de Stille oceaan. Het klimaat is doorgaans zacht, zonnig en droog.

New Mexico heeft een uitbundige diversiteit van dierlijk leven. Er wonen coatimundi, zwarte beren, bergleeuwen, muilezel herten, witte herten, pronghorn, elk, vossen, chipmunk, muskusrat, marmotten, bobcat, cougar, bevers, coyotes en everzwijnen.

De eerste Spaanse kolonisten kwamen toe in de jaren 1600, en ze bouwden ranches voor landbouw en veestapels langsheen de rivieren. Na 1879 leidde de spoorweg tot de ontwikkeling van grote veestapels. In 1943 werd het Los Alamos National Laboratorygebouwd, waar de eerste atoombom werd ontwikkeld. De staat bezit grote voorraden aardgas, olie, kolen, koper en uranium.

De Four Corners, waar New Mexico, Colorado, Utah en Arizona bijeenkomen, vindt men in het uiterste noordwesten. Ook de befaamde Route 66 van Chicago naar Los Angeles loopt doorheen New Mexico. Verder vindt men veel verlaten Spaanse missies, Ghost towns, ruïnes van de Pueblo Indianen, vervallen militaire forten, en oude mijnstadjes.

map van New Mexico

~ ~ ~ ~

GESCHIEDENIS

Voorgeschiedenis

*** Lees meer over Pre-historische Amerikaans-Indiaanse Culturen ***

In 1300 leefden duizenden Pueblo Indianen in verschillende steden langs de Rio Grande. In de 15de eeuw immigreerden de nomaden Navajo en Apache, die de nederzettingen overvielen en een 400 jaar durende oorlog ontketenden.

In 1528 leed lvar Nuñez Cabeza de Vaca (letterlijk "hoofd van een koe" ?...) schipbreuk op de Texaanse kust, en het kostte hem acht jaar om terug in Mexico te geraken ! De Spanjaarden droomden van steden vol met goud en juwelen, en in 1540 vertrok een expeditie onder Francisco Vasquez de Coronado naar het noorden, op zoek naar de steden de Zeven Steden van Cibola en Quivira. Ze trokken over de Llano Estacado, maar vonden natuurlijk geen goud.

In 1581 reisde een expeditie vanuit Santa Barbara in New Spain om meer te weten over de Pueblo stammen. Na hun onderzoek keerden de soldaten terug, maar de missionarissen bleven. Een jaartje later waren ze allen omgebracht.

In 1595 vertrok Juan de Oñate uit New Spain met een koninklijk Charter op zak (hij was door zijn huwelijk verwant met Hernan Cortes en de Azteekse heerser Montezuma II), en eiste heel New Mexico op voor Spanje. Hij reisde heel het zuidwesten af tot in California, maar zijn expeditie bracht de Spaanse kroon geen goud op, en dus vloog hij buiten in 1606... Zijn opvolger Pedro de Peralta stichtte in 1610 de nederzetting Santa Fe. Na de verslagen over deze expedities, maar vooral omdat er geen goud werd gevonden, verloren de Spanjaarden hun interesse in het gebied.

De Pueblo Indianen kwamen regelmatig in opstand, omdat ze tot slavernij gedwongen werden en met geweld bekeerd werden tot het Christendom. In 1680 verwoestten de Pueblo en Apache de Spaanse nederzettingen, maar in 1696 heroverden de Spanjaarden het gebied. Gedurende de 18de eeuw nam de pelshandel sterk toe tussen de Fransen en de Comanche, Navajo, Apache, en Uta, maar in 1763 verkocht Frankrijk zijn aanspraken op het gebied aan Spanje. De Indianen bleven de Spaanse bezetters echter vijandelijk gezind.

In 1821 werd Mexico onafhankelijk. Onder het vorige Spaans regime was handel met vreemdelingen niet toegelaten, maar de Mexicanen lieten wel handel met de US toe. Gaandeweg ontstonden er wrijvingen tussen de Anglo-Amerikanen, Hispanics en Indianen, omwille van verschillen in godsdienst, taal en ras. Reeds in 1841 kwamen troepen uit de nieuwe republiek Texas om nieuw grondgebied te veroveren, maar ze werden gevangen genomen.

Na de annexatie van Texas in 1845 bleef de US aansturen op de annexatie van heel het zuidwesten, tot aan California. Na wat gevit over de juiste grens met Mexico, stuurde de US troepen om deze vast te leggen op de Rio Grande, in plaats van de Nueces rivier, die volgens Mexico de grens was geweest tussen Frans en Spaans grondgebied. In 1846 verklaarde de US de oorlog aan Mexico, en versloeg hen het jaar nadien. Het vredesverdrag bezorgde de US een enorm bijkomend grondgebied, met heel Texas, maar ineens ook de latere staten California, Nevada, Utah en stukken van Colorado, Arizona, New Mexico en Wyoming...

In 1850 werden de Territories van New Mexico (nu New Mexico en Arizona), Utah en California opgericht, en in 1853 kocht de US nog bijkomend grondgebied van Mexico.

De Amerikaanse burgeroorlog: slavernij - burgeroorlog - heropbouw

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865) werd New Mexico tijdelijk bezet door de Confederatie, die het gedeeltelijk opsplitste in het Territory of Arizona. Na de oorlog verdeelde het Congres dit grondgebied in New Mexico en Arizona.

Nadat er in 1828 en 1860 goud werd gevonden, stroomden de goudzoekers toe. In 1867 werd er zilver gevonden, en op enkele weken tijd schoten vele stadjes uit de grond. Eerst werden er intensief schapen gekweekt, maar in 1866 werd Texas Longhorn vee ingevoerd en ontstonden er immense ranches. De naijver tussen ranches van schapen en koeien was intensief, en er brak geregeld geweld uit. Dat leidde tot de Lincoln County War (1878-1881).

De sheriff en gehuurde revolverhelden vermoordden rancher John Tunstall, die net zijn eigen winkel en bank geopend had. Eén van de bodyguards van Tunstall was Billy the Kid, die na de moord wraak zocht. Hij beging zijn eerste moord op 12-jarige ouderdom, en knalde maar liefst 21 mensen neer... In 1880 nam sheriff Pat Garrett Billy gevangen, maar deze ontsnapte een jaar later. Na zijn ontsnapping werd Billy the Kid neergeschoten door Garrett

In 1909 werd de eerste oliebron aangeboord, en de economie groeide sterk door de enorme veestapel, het toerisme en het uitstekende klimaat. Na een nieuwe Mexicaanse Revolutie in 1910, waren vele Mexicanen de grens met Texas overgestoken.

In 1916 viel de opstandige Mexicaanse Generaal Francisco Pancho Villa New Mexico binnen, omdat de US zijn tegenstander Venustiano Carranza steunde. President Wilson stuurde troepen naar het zuiden om Villa te vangen, maar deze vluchtte terug naar Mexico. De Amerikanen volgden hem in to in Mexico, maar moesten uiteindelijk hun pogingen staken.

Staat

Met de komst van de spoorweg en vele nieuwe immigranten verbeterde de wettelijkheid van de ranchers in New Mexico een beetje, of beter gezegd, de onwettelijkheid verschoof naar de politiek... New Mexico wachtte 62 jaar om tot de US toe te treden, voornamelijk door de discriminatie tegen de Hispanics en hun katholieke godsdienst, maar in 1912 werd New Mexico eindelijk de 47ste staat van de US.

Tijdens Wereldoorlog I (1914-1918) en Wereldoorlog II (1940-1945) kreeg de staat grote federale toelagen voor militaire installaties. In 1943 werd Los Alamos gebouwd als nucleair onderzoekscentrum, en in 1945 werd de eerste atoombom getest.

Op 19 Februari 1942, twee maanden na de Japanse aanval op Pearl Harbor (Hawaii), tekende president Franklin D. Roosevelt de beruchte Executive Order 9066. Deze verwijderde 120.000 Japanners en Amerikanen van Japanse afkomst van de Westkust, maar zonder enige vorm van proces of mogelijkheid tot beroep. Velen bleven voor de rest van de oorlog opgesloten in een concentratiekamp in New Mexico, dat echter beleefd een interneringskamp werd genoemd. Deze infame periode wordt zachtjes met de mantel der vergetelheid bedekt, maar in 1988 (of 46 jaar later...) stemde het Congres een motie om de (enkele) overlevenden schadeloos te stellen...

Na decennia lang de plak gezwaaid te hebben, werden de Democraten in 1997 verslagen door de Republikeinen. Op slag en stond, en zeer toevallig, kreeg New Mexico veel minder federale toelagen, maar gelukkig werd dit opgevangen door de sterke groei van de micro-elektronica, met een grote fabriek van Intel. New Mexico blijft nochtans één van de armste staten in de US.

De Indianen kregen minder federale steun, en ze diversifieerden hun economie met het bouwen van shopping centers, casino's en resorts, en investeringen in onroerend goed.

~ ~ ~ ~