DE HEKSEN VAN SALEM, en massa-hysterie

~ ~ ~ ~

Dit is een uittreksel van mijn artikel, met kleine foto's. Je vind het volledige artikel met beschrijving en grote foto's in mijn e-boek View America: New England

In de serie reisverhalen VIEW AMERICA behandelt dit boek Connecticut, Maine, Massachusetts, New Hampshire, Rhode Island en Vermont. Elke staat wordt beschreven met een korte historische achtergrond en zijn belangrijkste bijzonderheden, landschappen en toeristische attracties.

Het is geen traditioneel reisverhaal, maar een niet-commerciële en min of meer objectieve chroniek van een diepgaande exploratie van deze staten. Mijn boek beschrijft geen logies, restaurants of entertainment, behalve wanneer deze deel uitmaken van het verhaal. Het is geïllustreerd met meer dan 100 full-sized foto's.

~ ~ ~ ~

Het Puriteinse Salem

In Salem vindt men het Salem Witch Museum, waar men een omstandige, zij het vrij statische voorstelling kan bijwonen van de trieste rechtszaak rond dit verhaal. De achtergrond van deze tragedie is dat de congregatie van het dorp Salem altijd nogal twistziek was geweest, en dat er sedert jaren veel stevige burenruzies waren geweest. Deze hadden meestal te maken met eigendom en grazingsrechten, maar er was tevens veel onvrede en persoonlijke vijandschap. In de 20 jaar sedert 1660 hadden reeds drie dominees de parochie verlaten.

In 1689 stemde de puriteinse dominee Samuel Parris eindelijk toe om Reverend te worden in Salem dorp, na bijna een jaar bedenktijd. Slechts de helft van zijn parochianen steunde zijn kandidatuur. Helaas was de Reverend niet gezegend met de gave van bemiddeling, en om zijn positie te versterken zocht hij overal "zondaars" en beschuldigde hen publiek voor de kleinste fout. Dit verminderde natuurlijk geenszins de spanning in het dorp, maar verscherpte nog de tegenstellingen.

In naburige dorpen waren er geruchten over hekserij opgedoken, en in januari 1692 werden de dochter en de nicht van Reverend Parris ziek. De meisjes gilden, gooiden van alles in het rond, maakten vreemde geluiden en kropen over de vloer. Volgens ooggetuigen klaagden ze dat ze geknepen werden en met naalden gestoken.

Salem in MA het Salem Witch Museum

Dokter William Griggs werd meteen opgetrommeld, maar hij kon geen oorzaak vinden voor deze eigenaardige ziekte. Nog andere meisjes in het dorp begonnen gelijkaardige symptomen te vertonen, tot zelfs tijdens de preken in de kerk. Aangezien de fanatiek religieuze puriteinen sterk geloofden in het bestaan van de duivel en van hekserij, kwam dominee Parris al snel tot een diagnose van bezetenheid, hekserij, toverij en zwarte magie...

Deze niet al te snuggere conclusie, gestaafd door de religieuze "standing" van de Reverend en de dokter, was genoeg om de situatie verder te escaleren tot een trieste reeks van gebeurtenissen, waarbij 19 mensen werden opgehangen, één man verpletterd, en 7 anderen overleden in de gevangenis! Honderden anderen zagen hun leven volledig verstoord of zelfs vernietigd worden.

Aangezien de leiders van de congregatie zowel administratief als bestuurlijk alle macht bezaten, droegen zij de zaak rechtstreeks over aan de rechtbank. In de praktijk betekende dit dat zij de volledige controle over de gebeurtenissen behielden, maar toch hun handen konden wassen voor enige persoonlijke verantwoordelijkheid. Deze handige "techniek" wordt tot op de dag van heden nog steeds gebruikt in politieke kringen...

De eerste slachtoffers van de wilde beschuldigingen waren mensen die net "een ietsje anders" waren en zichzelf niet konden verdedigen. Sarah Good was een dakloze, van wie men wist dat ze bedelde voor voedsel of onderdak. Sarah Osborne pleegde het ernstige "misdrijf" van slechts zelden aanwezig te zijn op de kerkelijke bijeenkomsten. Tituba tenslotte was een zwarte slavin. Ze werden allen zwaar ondervraagd door de magistraten en vervolgens naar de gevangenis gestuurd.

Aangezien de procedure liep als een trein en er zelfs zonder enig spoor van bewijs toch "overtuigende" veroordelingen vielen, beschuldigden de meisjes al snel meer dan 150 mensen uit de omliggende dorpen. Deze werden hierop onmiddellijk opgesloten voor hekserij, in afwachting van een "eerlijk" proces. Onnodig te zeggen, dat zowel de meisjes als de prominenten uit het dorp zich uitstekend voelden met de algemene aandacht en hun glorierijke rechtvaardigheid...

Het heksentribunaal

In juni 1692 werd in Salem de speciale rechtbank van "Oyer and Terminer" bijeengeroepen (antiek Frans voor "horen" en "beslissen"). De voorzitter was Chief Justice William Stoughton, die werd bijgestaan door kerkelijke magistraten en rechters. De eerste verdachte die verscheen was Bridget Bishop, die prompt werd schuldig bevonden. Volgens de magistraten had ze haar onzichtbaar astraal spectrum gebruikt om de slachtoffers te folteren. Op 10 juni werd ze opgehangen.

Dertien vrouwen en vijf mannen ondergingen een zelfde lot, vooraleer gouverneur William Phipps in oktober het heksen-tribunaal ontbond en een nieuwe rechtbank aanstelde. Dit Superior Court of Judicature (zowat een Rechtbank van Eerste Aanleg) nam geen zogezegd astraal bewijs meer aan, bevrijdde de gevangenen, en verleende gratie aan de reeds veroordeelden.

Hoewel de rechtszaken over de heksen van Salem voorbij waren, werden de personen die aansprakelijk waren voor deze verschrikkelijke gebeurtenissen nooit verantwoordelijk gesteld...

het heksenproces van salem 1 het heksenproces van salem 2

Massahysterie of "Massa Sociogene Ziekte"

Deze opmerkelijke gebeurtenissen zijn sindsdien ettelijke malen grondig bestudeerd in diverse universiteiten om lessen te trekken uit de bizarre samenloop van omstandigheden en de bijhorende hysterie. De magistratuur repte zich onmiddellijk om te verklaren dat zulke feiten gewoon niet meer kunnen gebeuren in moderne tijden. Merkwaardig genoeg vindt men toch nog min of meer recente en opmerkelijke overeenkomsten.

Orson Welles - War of the WorldsZo presenteerde Orson Welles in 1938 het radio-drama "War of the Worlds". Er ontstond een enorme paniek, en velen geloofden dat er werkelijk een buitenaardse invasie plaatsvond. De politie kon nauwelijks de angstige massa's van New York en New Jersey onder controle houden.

In het begin van de jaren 1950 vertoonden de jacht op communisten, de tactieken van de verhoren door senator McCarthy, en de hoorzittingen over de "communistische astrale spectra" in de VS een opmerkelijke gelijkenis met de heksenprocessen van Salem...

In Florida kreeg in 1992 een groep van 150 gehandicapte kinderen een lunchpakket. Een van de meisjes voelde zich onwel, en vrijwel meteen kregen ook de andere kinderen klachten. Sommigen hadden hoofdpijn, anderen voelden een tinteling in handen en voeten, en nog anderen hadden maagkrampen. De begeleider dacht aan voedselvergiftiging en liet onmiddellijk het voedsel verwijderen.

Binnen de 40 minuten waren 63 kinderen ziek! Ze werden vervoerd naar diverse ziekenhuizen, maar binnen het uur waren de problemen opgelost. Geen enkele test onthulde enig probleem met het voedsel, noch veroorzaakten dezelfde lunchpakketten elders een probleem.

In België werden in juni 1999 enkele schoolkinderen ziek na het drinken van een busje Coca Cola. Op minder dan geen tijd hadden 250 kinderen vergelijkbare klachten, verspreid over 5 verschillende scholen! In een land dat reeds geteisterd was geweest door op grote schaal uitgebazuinde reportages over transformatorolie en dioxine, en PCB's in eieren, kip, vlees, en zelfs in melk, was een ongewone geur in een blikje blijkbaar voldoende om sterke hoofdpijn of hevige buikkrampen te veroorzaken. Nochtans kon men bij nader onderzoek van bloed- en urinemonsters geen spoor vinden van enige vergiftiging.

Coca Cola Belgium verklaarde dat de bottelarij in Antwerpen-Wilrijk misschien de verkeerde kooldioxide had gebruikt, maar later onderzoek toonde geen verband tussen kooldioxide en de symptomen. De Belgische Gezondheidsraad kwam tot de conclusie dat de crisis te wijten was aan Massa Sociogene Ziekte, een vorm van massahysterie.

Coca Cola Enterprises vorderde later wel meer dan 132 miljoen dollar van zijn verzekeraars, als compensatie voor de terugroeping en vernietiging van miljoenen flessen en blikjes in België en Luxemburg...

~ ~ ~ ~