DE GRIEKSE SCHULDENBERG: geld, politiek, en manipulatie

~ ~ ~ ~

Vrijdag 2 maart 2012

De nogal uitgesproken Amerikaanse goeroe Shah Gilani neemt beslist geen blad voor de mond in de bespreking van de Griekse financiële tragedie. Naast een vlotte pen beschikt hij over een grondige kennis van wat er allemaal achter de schermen gebeurt in de zeer besloten kringen van de hoge financiële en politieke wereld.

Wereldwijd gaan de beurzen fors omlaag uit angst voor een Grieks faillissement. Indien zich geen 75% van de Griekse schuldeisers aanmelden voor een "vrijwillige" ruil van hun oude rommel-obligaties door nieuwe Griekse (rommel...)obligaties, moeten de oude namelijk afgeboekt worden. De onderhandelingen worden gevoerd tussen de IIF (Institute of International Finance), die zo'n 450 international financiële instellingen vertegenwoordigt, en de Griekse regering.

Volgens een intern vertrouwelijk rapport van de IFF zou een ongecontroleerde faling van Griekenland de banken (en de overheden) echter meer dan 1 biljoen euro kosten (of 1.000 miljard euro, of nog 1,31 trillion US dollars), en zou dit onvermijdelijk leiden tot de terugtrekking van Griekenland uit de Eurozone. De internationale financiële en politieke overheden hebben aan deze schroeiende potentiële kater echter een opmerkelijke mouw gebreid, die uit verschillende lagen bestaat.

De voorwaarden van de voorgestelde obligatie-herschikking, die Griekenland moet aanvaarden vooraleer het opnieuw geld krijgt, komen neer wel op een theoretische faling, maar niet op een technische faling...

Credit Default Swaps

Griekenland is (nog niet) failliet, maar sommige van de houders van zg. "credit default swaps" (CDS), of eigenlijk verzekeringen in geval van faling, verklaren dat de voorwaarden van deze swaps eigenlijk een "credit event" of faling zijn. Dus willen ze door hun verzekering uitbetaald worden voor het verschil.

Oppervlakkig schijnt dit slechts een technische discussie te zijn over de juiste definitie van een faling, maar in feite staat niet enkel de toekomst van credit default swaps, maar zelfs van alle financiële kredietmarkten op de helling!

de Griekse ruïne

Het vervolg van het Griekse drama ligt voor de hand. Griekenland moet op 20 Maart 2012 reeds 14 miljard euro terugbetalen. Het heeft echter dit geld niet, zelfs niet na het vorige 100 miljard euro reddingsplan. Indien het niet kan terugbetalen, is Griekenland in faling en barst de zeepbel.

Banken en overheden moeten dan hun Griekse obligaties herwaarderen, en deze waarschijnlijk volledig afschrijven. Dit veroorzaakt op zijn beurt een kettingreactie bij andere Europese landen, die dan eveneens als kwetsbaar worden aanzien. Wat waarschijnlijk tot resultaat heeft dat beleggers in paniek hun geld terugtrekken uit insolvente banken, wat dan weer internationale gevolgen heeft.

De Schuldherschikking

Daar heeft "men" het volgende op gevonden... Voor de volgende Griekse "schuldherschikking" van 130 miljard euro vraagt het Troika van de Europese Centrale Bank (ECB), de Europese Unie (EU), en het IMF aan de "privé" schuldeisers (banken en investeerders) hun oude obligaties met zeer hoge intrest om te ruilen tegen nieuwe obligaties, die minder dan de helft waard zijn, en die minder dan 4% intrest opbrengen. Het principe is dat het geen zin heeft nieuw geld te stoppen in Griekenland, indien het zelfs geen geld heeft om deze nieuwe leningen af te betalen.

De omruilactie wordt "vrijwillig" genoemd, zogezegd omdat de schuldenaars dit uit eigen beweging doen, aangezien ze dan nog iets krijgen tegen helemaal niets indien Griekenland in faling gaat. De enige reden voor dit toch wel eigenaardige voorstel aan obligatiehouders, is echter dat indien de handeling niet "vrijwillig" geschiedt, ze een "credit event" zou uitmaken. Wat juist een "credit event" is, wordt vastgesteld door een comité van 15 mensen, het Determination Committee van de ISDA (International Swaps and Derivatives Association), een privé-groep van banken en handelaars in derivatieven.

Indien dit comité beslist dat dit een "credit event" is, dan is de swap een faling, en dan moeten de houders van "credit default swaps" uitbetaald worden. Dit zou dan echter een "Lehmann-effect" veroorzaken, en op zijn beurt een wereldwijde schokgolf veroorzaken. Niemand weet eigenlijk nog hoeveel CDS werden uitgegeven, en of er wel geld genoeg is om deze uit te betalen. Wie kocht deze CDS ? De banken die Grieks staatspapier bezitten. Wie verkocht deze CDS ? Hefboomfondsen en precies dezelfde banken...

En we spreken niet van kleine bedragen! Welke banken hebben allemaal Grieks staatspapier opgenomen ? Laat ons even het lijstje overlopen, uitgedrukt in miljarden dollar.

Japanse banken 0,43 Spaanse banken 0,54
Amerikaanse banken 1,50 Italiaanse banken 2,35
Engelse banken 3,40 Franse banken 14,96
Duitse banken 22,65 Griekse banken 62,80
De ECB kocht 40,00 miljard euro op in Grieks staatspapier,
en leende bovendien nog eens 91 miljard euro aan Griekse banken...

Bovendien hangt de zeer lucratieve, maar ook zeer speculatieve markt van de derivatieven ons allen bovendien boven het hoofd als het zwaard van Damocles. Naar schatting zweven er voor 600 biljoen dollar (of 600.000 miljard dollar) waardepapieren rond, waarvan de reële waarde zelfs niet meer te schatten is, maar die wel voor de volle nominale waarde in de boekhoudingen staan. Van de Amerikaanse derivatieven weet men dat 95,9% van hen bij slechts vier grootbanken staan : JPMorgan Chase, Citigroup, Bank of America, en Goldman Sachs...

Het probleem is echter nog meer ingewikkeld. Banken met Grieks staatspapier vermelden deze in hun balansen nog steeds met de nominale waarde, aangezien ze hiervoor een verzekering hebben. Wat gebeurt er met hun balansen, indien ze niet terugbetaald worden door de verzekering, of zelf nog moeten terugbetalen aan andere obligatiehouders? Wat indien de verzekeraar ook in faling gaat?

In dit geval was het dus van minder belang op welke manier Griekenland zijn volgende schijf zou krijgen, maar eerder dat de hele operatie geen "credit event" zou worden, dat de CDS contracten zou opstarten. Maar het werd nog wat meer ingewikkeld.

de ECB

De ECB wilde geen verlies lijden op haar 40 miljard euro aan Grieks staatspapier, dat ze had gekocht om de markt (en de politiekers) te ondersteunen. Zodus ruilde ze deze handig om bij de Griekse staat voor "nieuwe" obligaties, wel met een lagere intrest, maar vrijgesteld van enig nominaal verlies, zoals wel het geval is voor de privé-obligatiehouders.

Aangezien deze nogal overstuur geraakten, en ze misschien niet allemaal "vrijwillig" grote verliezen zouden aanvaarden, werden er bovendien retroactief nieuwe clausules ingelast in de oude obligaties.

Deze zg. "collective action clauses" bepalen (gemakshalve) dat een meerderheid van 2/3 van de obligatiehouders besluiten kunnen stemmen, die dan van kracht worden voor alle obligatiehouders!

Zulke dictatoriale maatregelen veroorzaken uiteraard wrevel bij de obligatiehouders, maar niet bij allen. Als compensatie draaiden de drukpersen van de ECB namelijk op volle toeren, en ze stond twee grote "liquiditeitsleningen" aan de banken toe, met 489 miljard euro op 21 december 2011, en nog eens 530 miljard euro op 29 februari 2012.

Overigens heeft de euro nu het hoogste bedrag van bankbiljetten en munten in omloop in de hele wereld, en veel meer dan de Amerikaanse dollar, met meer dan 890 miljard euro in omloop! Deze leningen werden toegestaan voor 3 jaar, en kosten een schamele 1% intrest... Wat beslist een opsteker moet zijn voor de gewone Europeaan, die nog 30 jaar verder zijn lening afbetaalt aan 5 of 6%...

De banken die CDS verzekering uitschreven willen deze natuurlijk niet betalen, en de ECB nam eigenmachtig een bevoorrechte positie in. Maar de retroactieve inlassing van clausules in contracten die deze niet bevatten toen ze aangekocht werden, laat toch een zeer wrange smaak na.

Al zeer snel besloot het Determination Committee (dat bestaat uit dezelfde grote Europese banken die Grieks staatspapier bezitten en CDS uitschreven aan elkaar) dat de voorgestelde swap geen "credit event" was. Voorzichtigheidshalve zeiden ze toch dat dit nog zou kunnen veranderen...

Maar het probleem wordt nu wat "credit default swaps" dan wel zijn. Zijn ze waardeloos? Wie zal ze in de toekomst nog vertrouwen als effectieve financiële instrumenten? Wat gebeurt er met deze (zeer lucratieve) markt van zo'n 300 biljoen dollar? Welke obligaties zullen nog verkocht kunnen worden, indien ze niet gedekt worden door een verzekering? Welk is nog de waarde van een obligatie, indien ze retroactief gewoon kan veranderd worden?

Deze Griekse tragedie is blijkbaar enkel het topje van de ijsberg...

~ ~ ~ ~

Vrijdag 9 maart 2012

Toch een "Credit Event"...

Ruim 85 procent van de "privé" schuldeisers stemde "vrijwillig" in met de Griekse sanering, en ze schrijven zo'n 75 procent af van hun oorspronkelijke investering. Het Determination Committee van de ISDA stelde nochtans na zware druk vast dat de Griekse schuldherschikking eigenlijk toch wel een credit event is. Het doorslaggevende argument was dat het akkoord met de schuldeisers toch niet helemaal vrijwillig was, aangezien Griekenland wetten stemde om de andere partijen te dwingen.

Waaruit in alle stilte voortvloeit dat de hele "credit default swap" (CDS) een feitelijke faling van Griekenland is! Waardoor op hun beurt de verzekeringen op deze swaps in werking treden. De schuldeisers zijn (tijdelijk) gesust, de volgende schijf van de hulp aan Griekenland kan uitbetaald worden, Griekenland is (al even tijdelijk) gered, en raakt 107 miljard euro staatsschuld kwijt.

Een veel meer doorslaggevend (maar niet zo openbaar) argument voor de plotse ommekeer van het ISDA schijnt te zijn dat de uitbetalingen van de CDS-verzekeraars eigenlijk niet zo zwaar wogen als eerst werd gevreesd. De Italiaanse bank Unicredit krijgt de zwaarste rekening gepresenteerd met zo'n 240 miljoen euro, en ook Deutsche Bank en BNP Paribas moeten tientallen miljoenen uitbetalen. Daarentegen incasseren de Britse banken HSBC en RBS de grootste uitkeringen. Nochtans moet niet het hele bedrag betaald worden, aangezien de schuldeisers een deel van hun investering recupereren door de Swap.

De oplossing !

Alles is weer rozengeur en maneschijn, de financiële sector is gered, Griekenland kan weer een tijdje voort, en de politiekers kunnen trots een "historisch" reddingsplan uitbazuinen. Maar wie draait er dan eigenlijk op voor de twee leningen van 110 en 130 miljard euro?

De banken krijgen in ruil voor hun "vrijwillige" kwijtschelding overheidswaarborgen op de nieuwe Griekse leningen, voor 30 miljard euro. Verder krijgen ze de garantie van de overheden dat ze in de toekomst niet meer aan een nieuwe Griekse redding zullen moeten meewerken. Alle partijen beseffen goed dat deze onvermijdelijk is, maar ze zal de volgende maal volledig op de Europese belastingbetaler worden afgewenteld, via allerlei nog uit te dokteren camouflage-mechanismen.

idee!
stapels euro's

Verder kunnen de banken hun investering voor minstens 75 % afschrijven in hun boekhouding, wat dan weer een interessant belastingvoordeel oplevert, al wordt een groot deel van het verlies gecompenseerd door de verzekering. Wat uiteindelijk ook neerkomt op een aderlating voor de belastingbetaler. Tenslotte mag men ook niet de welwillende Europese "liquiditeitsleningen" aan de banken vergeten...

Er is maar één enkele andere grote geldschieter : de Europese belastingbetaler. Die wordt echter niets beter van het hele Griekse avontuur. De interestvoet wordt door de overheid duchtig gemanipuleerd zodat de berg privé spaargeld wegsmelt als sneeuw voor de zon, de zware begrotingstekorten worden deels opgevangen door spitsvondige nieuwe belastingen, en deels door een steil oplopende, maar al even sterk gemanipuleerde inflatie.

En de boer, hij ploegde voort...

~ ~ ~ ~