DE EVOLUTIE VAN DE GASTRONOMIE

~ ~ ~ ~

Rome en de middeleeuwen

De Romeinen kenden aanvankelijk geen koks, want de verschillende gerechten werden door bakkers bereid. De oorspronkelijke Galliërs daarentegen kenden wel reeds koks, die niets anders deden dan voedsel bereiden. Nadat ze zich in Gallië gevestigd hadden, konden de Franken en de Merovingers nochtans niet bogen op een verfijnde keuken, wat eigenlijk kan gezegd worden van de hele Middeleeuwse keuken.

Onder koning François I (1515-1547) werd in Frankrijk de gastronomie veel meer uitgebreid, en bovendien werd de invloed van de Italiaanse Renaissance duidelijk merkbaar. In zijn kasteel Amboise aan de Loire werd de tafelluxe ten top gedreven, en werden de meest schitterende banketten gegeven.

Frankrijk

Maar de koninklijke families van Fontainebleau deden daar niet voor onder. Toen Catharina de Medici huwde met de Franse koning Henri II, bracht ze haar Italiaanse koks en vooral haar banketbakkers en ijsbereiders mee naar Frankrijk. Hiermee ging de kookkunst met reuzenschreden vooruit.

In 1570 hield ze een banket voor de gezanten van Polen, die de kroon kwamen aanbieden aan haar zoon, de Hertog van Anjou.

In de eetzaal had men een zilveren rots aangebracht, waarboven 16 wolken waren aangebracht. Op deze wolken zaten de 16 mooiste vrouwen van het hof, die ieder een provincie van het toenmalige Frankrijk voorstelden. Er was zelfs een inwendige mechaniek in de rots aangebracht, zodat de rots kon draaien en iedereen op zijn beurt de dames uitvoerig kon bewonderen...

Duitsland

In 1660 gaf de keurvorst Ferdinand Maria van Beieren-München een diner voor de bisschop van Salzburg. Men at er uit speciale schalen, die gemaakt waren uit puur goud en email. Stelde het gerecht een vloot voor, dan waren alle schalen in de vormen van een schip. Stelde het een leger voor, dan had het servies de vorm van tenten en een legerplaats!

De gasten waren vol bewondering over zoveel luxe, maar ze waren wel minder te spreken over de slechte bediening en over de spijzen zelf, die koud waren... Maar al was de decoratie schitterend, eten deed men nog steeds met de vingers!

Italië

In Italië deed men niet onder voor de Fransen en de Bourgondiërs. In 1483 gaf Kardinaal Pietro Riario, een neef van de Paus, ettelijke beroemde gala-diners ter gelegenheid van de huldiging van prinses Eleonora van Arragon.

De eerste gerechten werden met trompetgeschal aangevoerd. Daarna verschenen vissen, kapoenen en fazanten, hele kalveren en geiten, herten met huid en haar, en zelfs een beer. Uitgezochte wijnen werden in gouden bekers geschonken, en zelfs het brood was met goud en zilver overtrokken. De maaltijd werd besloten met een fantastische theatervoorstelling.

Tegen zulke extravagante rijkdom viel niet te concurreren, en anderen zochten het dan maar in het bizarre. In 1535 ontving de Florentijnse bankier Filippo Strozzi zijn gasten in een volledig met zwart beklede zaal, met als versiering skeletten en verlichte doodskoppen! Ook de tafel zelf was versierd met beenderen, en de schotels bestonden eveneens uit doodskoppen. Deze waren echter bedoeld als verrassing, want hierin zaten de duurste spijzen!

De gasten verloren echter kompleet hun eetlust door zulk een lugubere bedoening. Groot was dan ook de verbazing, toen de gastheer de deuren opende naar een andere zaal, waar onder een flonkerende sterrenhemel schitterend versierde tafels stonden!

Catharina de Medici 1570

Ferdinand Maria 1660

Filippo Strozzi 1535
Catharina de Medici
Ferdinand Maria
Filippo Strozzi

Bestek

Pas na 1588 kwamen vorken in gebruik aan de koninklijke tafels, dank zij koning Henri III. Deze hoopte namelijk, door het gebruik van de vork, zijn fraai gesteven hoge kraag wat langer schoon te kunnen houden... Kardinaal Richelieu voerde, bijna een halve eeuw later, het tafelmes met afgerond lemmet in.

Mayonnaise

Volgens de legende zou in 1756 de kok van Kardinaal Richelieu de mayonnaise hebben uitgevonden, in het haventje Mahon op Minorca, dat meteen zijn naam gaf aan deze saus.

In werkelijkheid is ze nochtans veel ouder. Reeds de Feniciërs vermeldden een koude, gebonden saus van sesamolie en eierdooiers.

Ook in de Franse Provence maakt men sinds mensenheugenis reeds saus van eieren en olie.

Waarschijnlijk is de naam mayonnaise dan ook afkomstig van het middeleeuwse Franse woord voor eierdooier, "le moyeu"!

mayonnaise

~ ~ ~ ~