AMERIKAANSE BANKENCRISES in het verleden

De "Bankoorlog" van 1833
De ineenstorting van de Amerikaanse bankstelsel in 1933

~ ~ ~ ~

De "Bankoorlog" van 1833

Op 10 september 1833 kondigde president Andrew Jackson aan dat de regering niet langer de Second Bank of the United States zou gebruiken, die in feite de nationale bank van het land was. Hij gebruikte zijn uitvoerende macht om alle federale fondsen uit de bank te verwijderen.

In 1791 hadden George Washington en Alexander Hamilton een nationale bank opgericht als centrale opslagplaats voor alle federale fondsen. Toen de charter na 20 jaar vernieuwd moest worden in 1811, had Jefferson's partij de meerderheid in het Congres, en ze weigerde dit.

Na de oorlog van 1812 tussen Groot-Brittannië en de VS, barstte het Congres van de politieke intriges, ongebreidelde corruptie, hebzucht en financiële schandalen. Alle volksvertegenwoordigers, ongeacht van welke partij, werden het roerend eens over hogere douanetarieven, grote en uiterst dure openbare werken zoals spoorwegen en kanalen, een prestigieuze nieuwe nationale bank, en tussendoor vochten ze dan nog verwoed onder elkaar voor mooie functies...

In 1816, en vijf jaar nadat de eerste bank charter was verstreken, werd de Second Bank of the United States opgericht. Deze bank werd geleid door een raad van bestuur met nauwe banden met de industrie en de productie, en deze was volslagen bevooroordeeld voor de stedelijke en industriële noordelijke staten.

Opgericht in het midden van een naoorlogse boom, verzonk de Second Bank al snel in diskrediet door speculatie, effectenhandel, en, in sommige afdelingen zelfs door regelrechte fraude... Maar onder het discrete management van haar tweede en derde president Nicholas Biddle, kon het zijn werking en reputatie herstellen. Tegen het einde van de jaren 1820 bewees ze niet alleen nuttig te zijn, maar voor velen zelfs onmisbaar.

In maart 1829 werd Andrew Jackson president. Hij stond bekend als eigenzinnig en bruut, maar wel een man voor de gewone burger. Hij trad onmiddellijk op veel zere tenen in het Congres, omdat hij "per ongeluk" een aantal politici ruïneerde door niet toe te geven aan hun ongelooflijke uitgavendrang. Met geleend geld hadden ze namelijk zwaar gespeculeerd op forse uitgaven van de nieuwe overheid, maar Jackson weigerde koppig mee te werken.

Hij riep vrijwel onmiddellijk op tot een onderzoek naar het beleid van de bank en haar politieke agenda. Hij was tegen de bank wegens haar volledig gebrek aan financiering voor uitbreiding in de nieuwe Westelijke gebieden, en hij had sterk bezwaar tegen haar grote politieke en economische macht, en het ontbreken aan enig toezicht van het Congres op haar activiteiten.

Tot grote angst van haar aanhangers en aandeelhouders, verklaarde hij dat hij van plan was om de grondwettigheid van de bank aan te vechten. Als reactie rolde de directeur van de bank, Nicholas Biddle, met zijn eigen niet geringe politieke spierballen, en wendde zich tot belangrijke zakenmensen en invloedrijke leden van het Congres, waaronder Kentucky Senator Henry Clay, om Jackson te bestrijden. Later dat jaar, tijdens een toespraak aan het Congres, presenteerde Jackson zijn stelling tegen de bank, maar niet verrassend kwam het Congres tot het besluit dat de bank inderdaad overeenkomstig de grondwet was. Toch bleef de controverse over de bank over de volgende drie jaar achter de schermen hangen.

In 1832 zorgde dit onzichtbaar machtsspel voor een splitsing in Jackson's kabinet en, iets later, sprak de koppige Jackson zijn veto uit over een voorstel van het Congres voor het opstellen van een nieuw handvest voor de bank. De hele "oorlog" vond plaats tijdens Jackson's campagne voor herverkiezing, en de Nationale Bank werd het onderwerp van een bittere politieke campagne tussen de Democratische Jackson en zijn tegenstander Henry Clay. Nochtans sloegen Jackson's argumenten in bij de kiezers om "de gewone man van Amerika" te dienen in plaats van een bevoorrechte klasse van rijke zakenlieden, en dit leidde tot zijn overwinning.

Versterkt door zijn mandaat sloot hij de bank, ondanks de felle bezwaren van het Congres. Op 10 september 1833 verwijderde Jackson alle federale fondsen uit de Second Bank of the United States, en verspreidde ze naar verschillende staatsbanken, in de volksmond bekend als "pet banks". Daarnaast kondigde hij aan dat nieuwe deposito's niet meer zouden aanvaard worden na 01 oktober. Jackson slaagde uiteindelijk in zijn opzet, het vernietigen van de bank, en haar handvest verviel officieel in 1836.

Door de teloorgang van de nationale bank verloren de Amerikaanse banken en ondernemingen echter elke terughoudendheid over hun handelingen. Gespekt met grote federale deposito's en zonder enige controle of beheersing van hun bankpapier, verzonken de staatsbanken in massale uitgiften van leningen, wat zich opbouwde tot een speculatieve zeepbel, en die in een grote crash eindigde, net toen Jackson zijn ambt verliet in 1837.

Nochtans kwam ook Jackson niet zonder kleerscheuren uit het schandaal. In 1834 censureerde het Congres president Jackson voor wat ze zagen als een misbruik van presidentiële macht in deze "Bankoorlog". Maar Jacksonians, die zich nu democraten noemden, verwijderden deze nota uit het Senaatsverslag, zodra ze weer de meerderheid hadden. Hoe dan ook, Andrew Jackson is de enige Amerikaanse president die er ooit in geslaagd is om de volledige staatsschuld terug te betalen tijdens zijn presidentschap!

De ineenstorting van de Amerikaanse bankstelsel in 1933

Op 09 maart 1933 beval president Roosevelt de Emergency Banking Act, omwille van een nationale noodsituatie. Op maandag 06 maart had hij reeds alle banken voor vier dagen gesloten door een national bank holiday uit te roepen (zogezegd een nationale verlofdag voor banken...), ook al was dit volslagen onwettelijk, maar het democratische congres volgde Roosevelt. Nochtans was de waarheid veel meer angstaanjagend: er was een acute bankcrisis aan het licht gekomen, of beter gezegd, zelfs niet minder dan het volledige bankroet van het hele Amerikaanse monetaire banksysteem!

Laten we even de achtergrond bekijken. In 1929 was de beurs volledig ingestort, en de Grote Depressie was in volle gang. Geld werd schaars, en de waarde van de dollar in het dagelijkse leven kelderde. Tot op het ogenblik dat deze Banking Act werd uitgebracht, waren alle bankdeposito's gedekt door goud in de kluizen.

De noodsituatie was dat klanten in lange rijen stonden bij de banken om hun geld en goudcertificaten op te vragen, en om uitbetaling te eisen in het goud, dat zij zogenaamd in deposito hadden. Maar de banken hadden dit goud niet meer, en bank runs en een volledige ineenstorting van het financiële systeem leek onvermijdelijk. Maar wat was er dan gebeurd met het goud?

In de Verenigde Staten was goud wettelijk 35 dollar per ounce waard. Maar in Europa zweefde de waarde van het goud volgens de markt, en daar was het$ 60 per ounce waard. Rijke en goed geïnformeerde eigenaars van grote hoeveelheden goud hadden dit voordien reeds laten overbrengen naar discrete belastingparadijzen, zoals Zwitserland. Maar bijna alle Amerikaanse banken verkochten gewoon al het goud dat nog in hun deposito's overbleef aan Europese bankiers, en zij maakten een enorme winst op kosten van hun klanten...

Gezien de dreigende instorting van het bankensysteem (of de kip met de gouden eieren...), schoten de politici haastig ter hulp. Maar niet door het bestraffen van de immorele bankiers, die het systeem gekelderd hadden in de eerste plaats, maar wel met een zeer creatieve financiële spitstechnologie! Op 05 april 1933 vaardigde president Franklin D. Roosevelt een wet uit met "het verbieden van het hamsteren van gouden munten, goud, en goud certificaten in de hele continentale Verenigde Staten"...

Deze order criminaliseerde gewoon het bezit van monetair goud door ieder individu, vennootschap, vereniging of bedrijf! Dit buitengewone concept bracht een onmiddellijke "oplossing" voor het acute probleem van de "onrealistische" klanten van banken, die zo dwaas waren om hun eigen goud op te eisen van de rechtschapen bankiers, die het wel stiekem verkocht hadden...

Dit illustreert perfect de absurde politieke macht om zomaar elke regel te veranderen tijdens het spel! Wat zou er gebeuren indien de regering morgen gewoon besluit om het bezit van je wagen of je huis te verbieden?

Vanaf dat ogenblik werd een betaling niet meer gebaseerd op goud, maar op papieren geld van de Federal Reserve, dat eenvoudig kan bijgedrukt worden wanneer dit nodig is, zonder enig onderpand...

~ ~ ~ ~